فکتچک: آیا OpenAI ایران را رفع تحریم کرده است؟
بر اساس مستندات فنی و گزارشهای آماری، OpenAI تحریمهای خود را علیه آیپیهای ایران لغو نکرده است؛ بلکه دسترسی کاربران داخل کشور به ChatGPT، پیامد فنی انتقال و مسیریابی بخشی از ترافیک اینترنت ایران از طریق اپراتور Delta Telecom در کشور آذربایجان است. به بیانی دیگر، ترافیک کاربران ایرانی با هویت و آیپی آذربایجانی به سرورهای OpenAI میرسد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، تحلیل دادههای آماری و رفتار شبکه نشان میدهد که تغییر ناگهانی در رتبهبندی جهانی مصرف ChatGPT و همزمانی آن با نوسانات اینترنت در ایران، فرضیه رفع تحریم را به کل رد میکند.
آذربایجان با جمعیت حدود ۱۰ میلیون نفر، در سهماهه اول سال ۲۰۲۵ در رتبه ۴۴ مصرف ChatGPT در جهان قرار داشت، اما در سهماهه چهارم همان سال با صعودی ۴۱ پلهای، پس از سنگاپور و هلند در رتبه سوم جهان (بالاتر از کشورهایی چون سوئیس و امارات) ایستاد. چنین رشدی با هیچ معیار ارگانیک و جمعیتشناختی سازگار نیست و تنها ورود ترافیک یک توده جمعیتی بزرگ (کاربران ایرانی) به این شبکه را توجیه میکند.
گزارش آزمایشگاه Digital Impact Lab نشان میدهد رفتار ترافیکی اپراتور Delta Telecom (AS29049) دقیقاً با خاموشیها و اتصالات شبکه اینترنت ایران همپوشانی دارد:
تحلیل مسیرهای پروتکل دروازهای مرزی (BGP) نشان میدهد شرکت ارتباطات زیرساخت ایران به جز دو ارتباط مستقیم Tier 1 با Orange و Sparkle، مابقی ارتباطات خود را از طریق دلتا تلکام برقرار میکند. این اپراتور آذربایجانی به عنوان گیتوی اصلی ایران، به بزرگترین شبکههای Tier 1 جهان متصل است. این ساختار عملاً نقش یک پروکسی یا گیتوی عبوری را بازی میکند که در آن، پاسخ دامنههای تحت تحریم (مانند ChatGPT، کلود و اسپاتیفای) به گونهای مسیریابی میشود که تحریمهای آیپی ایران دور زده شود.
۲۲۷۲۲۷
